Posted 05.12.2019

Mainc Ponty yn ennill Gwobr Academi Cynaliadwy yn genedlaethol

Ar 28ain Tachwedd, mewn seremoni wobrwyo yn Stadiwm Principality yng Nghaerdydd, datgelwyd fod mainc ddigidol gyntaf Cymru i gael ei phweru gan ynni’r haul – prosiect oedd yn cael ei arwain gan Grŵp Ieuenctid Rhydyfelin - wedi ennill Gwobr Academi Cynaliadwy.
Mae’r fainc ddigidol arloesol sydd ar dir Eglwys St Catherine ym Mhontypridd, ac sy’n gweithredu fel man i gysgodi yn ogystal ag fel man i wefru ffôn, wedi ennill yn y categori ‘Lleoliad neu le cynaliadwy’, a noddwyd gan CECA Wales.

Dechreuwyd ar y syniad arloesol pan wnaeth Scott Tandy, Swyddog Adfywio Cymunedol gyda Chymdeithas Tai Newydd, a Sam Holt, Addysgwr Cymunedol gydag EggSeeds, fynd ati i weithio yn Rhydyfelin gyda phobl ifanc sydd wedi ymddieithrio, er mwyn datblygu eu sgiliau gwaith coed.

Yn ystod yr hyfforddiant fe wnaeth y grŵp ieuenctid nodi problem. Sut allwch chi wefru ffôn pan ydych chi mas, a beth fyddech chi’n ei wneud petai chi’n ddigartref? Fe wnaethon nhw feddwl tybed a fyddai safle fel mainc sy’n defnyddio ynni’r haul yn gallu bod o help. Arweiniodd hyn at brosiect gwirioneddol gydweithredol gyda 13 o sefydliadau partner yn Rhondda Cynon Taf.

Gyda chymorth, datblygodd Grŵp Ieuenctid Rhydyfelin y cysyniad gan edrych ar yr heriau ac ystyried y syniad o fainc ddigidol yng nghyd-destun y gymuned ehangach. Yn sydyn fe wnaeth y bobl ifanc oedd wedi ymddieithrio ddechrau gweithio ochr yn ochr â thrigolion, pobl ddigartref, aelodau eglwysig, PCSOs lleol, adeiladwyr, contractwyr ac arweinwyr diwydiant. Dechreuodd y prosiect chwalu rhwystrau a stigma, a gallent weld byd y naill a’r llall, a chreu cysylltiadau drwy’r prosiect hwn.

Manylion am y fainc

Mae’r fainc bren orffenedig sydd â tho solar panelog drosti yn gweithredu fel lloches i’r trigolion. Mae pŵer yn cael ei storio yn y to ac mae’r cyhoedd yn gallu gwefru eu dyfeisiau drwy un o ddau borthladd USB. Bydd y delltwaith pren sydd ar ddau ben y fainc yn cael ei ddefnyddio i dyfu gwinwydd sy’n dwyn ffrwythau fel mefus neu domatos, tra bydd y planwyr pren yn cael eu defnyddio i dyfu llysiau gwraidd. Mae’r cafnau yn gweithredu fel system ddyfrhau, ac maen nhw’n dargyfeirio dŵr i ffwrdd oddi wrth y fainc ac i’r planwyr.

Dywedodd Josh Baker o Glwb Ieuenctid Rhydyfelin, “O’r eiliad y gwnaethon ni feddwl am y syniad, roedd buzz o gwmpas y clwb ieuenctid oedd yn gwneud i mi a’r bechgyn eraill deimlo’n llawn cyffro. Roeddwn i’n dod yn fwy hyderus wrth ddefnyddio offer, ac roedd gen i fwy o ddiddordeb mewn cael swydd yn y diwydiant adeiladu wrth i amser fynd yn ei flaen. Mae’n rhaid bod y staff oedd yn gweithio ar y prosiect wedi sylwi, ac fe wnaethon nhw roi fy enw ymlaen i fynd ar gwrs CSCS Newydd ac fe lwyddais i basio. Roedd yn waith caled, ac roedd llawer i gnoi cil drosto, ond bydd camu’n ôl yn eglwys St Catherine a gweld yr hyn rydyn ni wedi gallu ei gyflawni yn rhywbeth fydd yn aros yn fy meddwl am byth.”

Gwobrau Academi Cynaliadwy

Wedi’i drefnu gan Cynnal Cymru a RenewableUK Cymru, gyda Wales & West Utilities yn brif noddwr, mae Gwobrau’r Academi Gynaliadwy yn dathlu arloesedd, arweinyddiaeth a rhagoriaeth ym maes cynaliadwyedd ledled Cymru.

Dywedodd Mari Arthur, Cyfarwyddwr Cynnal Cymru: “Seremoni Gwobrau’r Academi Gynaliadwy yw uchafbwynt y flwyddyn i mi, ac mae cael fy amgylchynu gan gymaint o bobl a sefydliadau sy’n gweithio’n ymarferol i greu Cymru gynaliadwy yn gymaint o fraint. Mae’n bwysig fod gennym y llwyfan cyhoeddus hwn i ddathlu eu llwyddiannau, i wneud yn siŵr eu bod yn cael y gydnabyddiaeth maen nhw’n ei haeddu, a bod y cyhoedd yn cael gweld datblygiadau pwysig ym maes cynhyrchion a phrosiectau cynaliadwy ledled Cymru. Llongyfarchiadau i’r enillwyr, i bawb ddaeth i’r rownd derfynol, ac i bawb sy’n gweithio tuag at greu byd gwell ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.”

Dywedodd Rhys Wyn Jones, Pennaeth RenewableUK Cymru: “Dyma fy mhrofiad cyntaf o Wobrau Academi Cynaliadwy ac mae wedi bod yn fraint cael bod yn rhan o’r noson. Mae mor hynod ddiddorol i weld yr ystod amrywiol o brosiectau sy’n digwydd. Mae pob ymgais yn arwydd gwych o’r ynni, brwdfrydedd ac ymrwymiad sy’n helpu i wneud Cymru yn arweinydd byd ym maes cynaliadwyedd ymarferol mewn ystod eang o feysydd. Rhaid diolch yn arbennig i’n noddwyr, oherwydd hebddyn nhw fyddai dim o hyn wedi bod yn bosib.”

Partneriaid

Gyda chefnogaeth gychwynnol gan Gymdeithas Tai Newydd a phrosiect hapi, dechreuwyd ar brosiect y fainc ddigidol gydag arian gan Interlink RhCT, cefnogaeth arbenigol gan Adfywio Cymru, a deunyddiau a roddwyd gan TR33 a Willis Construction, contractwyr Newydd. Cafwyd paneli solar hefyd gan GB Sol, a chyfrannodd Roofbase Cardiff lechi to. Cafwyd cymorth ac arbenigedd hefyd gan nifer o bartneriaid ychwanegol. Rhoddodd hyn yr hyder oedd ei angen ar y grŵp i gynnig y syniad o osod y fainc ar dir yr eglwys, gerbron y Parchedig Peter Lewis o Eglwys St Catherine.

Yn dilyn eu cais llwyddiannus i’r Eglwys, aeth y gwaith o greu’r fainc ddigidol yn ei flaen yn rhwydd drwy gyfrwng Gwasanaeth Ymgysylltu a Chyfranogiad Ieuenctid RhCT (YEPS), a chyda help gan EggSeeds, hapi a staff Newydd. Yn ystod y prosiect, enillodd dau aelod o’r clwb ieuenctid eu cerdyn CSCS, ac mae hynny’n eu galluogi i weithio ar safleoedd adeiladu yn y dyfodol.

Chwith i dde: Lisa Voyle; Prosiect Hapi, Christie Williams; Gwasanaethau Ymgysylltu a Chyfranogiad Ieuenctid Cyngor RhCT, Sam Holt; Eggseeds, Scott Tandy; Cymdeithas Tai Newydd ac Ed Evans o CECA Wales (noddwyr).

Newyddion diweddaraf